Eén tegenvaller vang je op. In de praktijk komen tegenvallers zelden alleen. De rente loopt op, de bouwkosten stijgen en de verkoop vertraagt, vaak in dezelfde periode. Alfred van Duren, directeur van HB Software, rekent in deze blog voor wat zo'n samenloop met je rendement doet, en hij laat je zien waarom de meeste organisaties dit pas merken als het te laat is.

Tegenvallers komen zelden alleen

In je planning reken je doorgaans met één scenario: de rente van vandaag, de bouwkosten van nu, een verkoop die loopt zoals gehoopt. De werkelijkheid stapelt de tegenvallers op elkaar. De rente stijgt, de bouwkosten lopen op en de verkoop schuift, alle drie tegelijk in plaats van netjes na elkaar. Die vertraging hoeft niet eens uit de markt te komen. Een bezwaarprocedure of een vergunning die maanden uitloopt doet hetzelfde met je rente en je opbrengst. Dan blijkt hoe smal je marge in de basis al was.

Reken drie tegenvallers eens door

Neem een project met twintig miljoen euro verwachte opbrengst en twee miljoen begrote winst, een marge van tien procent. Nu drie tegenvallers tegelijk:

• De financieringsrente stijgt met één procent. Over gemiddeld tien miljoen uitstaand gedurende twee jaar loopt dat op tot grofweg tweehonderdduizend euro.
• De bouwkosten lopen acht procent op. Op een bouwsom van veertien miljoen is dat ruim 1,1 miljoen euro.
• De verkoop vertraagt drie maanden. Je betaalt langer rente en je opbrengst schuift op, samen al snel een paar ton.

Tel het op en je winst van twee miljoen smelt vrijwel volledig weg. Drie alledaagse tegenvallers volstaan, een ramp is er niet voor nodig.

Deze cijfers zijn niet overdreven

De bewegingen in dit voorbeeld liggen dicht bij de realiteit. De bouwkosten schommelden de afgelopen jaren fors, met materiaalprijzen die in korte tijd flink opliepen, en ook de financieringsrente bewoog snel. Een verschuiving van acht procent in je calculatie past dan in een reëel jaar en is verre van een rampscenario. De rente beweegt vaak nog sneller dan welke projectplanning ook.

Vooraf doorrekenen in plaats van achteraf

De meeste organisaties rekenen zo'n samenloop niet op het moment zelf door. Ze merken pas wat een tegenvaller aanricht als de cijfers binnen zijn, en dan is sturen geen optie meer. Wie vooraf met een paar klikken een scenario doorrekent, neemt een besluit op basis van cijfers voordat de markt beweegt.

Ken de uitkomst voordat je tekent

Een tegenvaller voorkom je niet altijd. De kosten ervan ken je wel, als je ze vooraf doorrekent.

Pak je grootste lopende project en reken drie scenario's door: rente plus één procent, bouwkosten plus acht procent, verkoop drie maanden later. Zet de uitkomst naast je huidige marge. Schrik je van het verschil, dan weet je waar je sturing begint.